Türkiye Cumhuriyeti

Oslo Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Norveç Tarihi, 22.10.2009

Norveç tarihi hakkında yazılmış ilk yazılı dokümanlara göre, ülke topraklarında, 9. yüzyıla kadar, Alman kabilelerinin kurmuş olduğu birçok küçük krallıklar vardı. 872 yılında Kral Harold the Fairhaired, bu krallıkları tek bir Norveç Krallığı altında birleştirdi. 1066 yılına kadar Norveç'in ilk yerlileri olarak bilinen Vikingler, yaptıkları sağlam gemilerle Avrupa'da birçok yere saldırdılar. İskoçya, İrlanda ve İzlanda’yı işgal ettiler. 14. yüzyıl başlarında "Kara Ölüm" adını verdikleri veba hastalığının neden olduğu ölümler Norveç nüfusunun önemli oranda azalmasına yol açtı. 1397 yılında İsveç, Danimarka ve Norveç, Danimarka Kralı idaresi altında Kalmar birliğini kurdular. 1523'te İsveç bu birlikten ayrıldı. 1814 yılına kadar Danimarka'ya bağlı olarak yaşayan Norveç, 17 Mayıs 1814'te Eidsvoll'da bir bağımsızlık deklarasyonu yayınladı. Yeni bir meclis açarak, ilk anayasasını hazırladı. Ancak, aynı yıl Temmuz ayında İsveç Kralı Carl Johan Norveç’i işgal etti ve 4 Kasım’da iki ülke arasında birlik kurulduğu ilan edildi. Ağustos 1905 tarihinde düzenlenen referandumda Norveç halkının büyük çoğunluğu bağımsızlık yönünde oy kullandı. Daha sonra yapılan referandumda halkın büyük bölümü Norveç’in Krallık olmasını tercih etti. 18 Kasım 1905 tarihinde Norveç Parlamentosu Danimarkalı Prensi Carl’ı(daha sonra Hakon VII adını almıştır) Kral ilan etmesiyle, ülke tam bağımsız bir krallık haline geldi.

Norveç Birinci Dünya Savaşı esnasında tarafsızlığını ilan etti. Buna rağmen, savaş boyunca 2000 Norveçli denizci hayatını kaybetti. İkinci Dünya Savaşı başladığında Norveç yine tarafsızlığını ilan etti. Ancak, 9 Nisan 1940 tarihinde Nazi Almanyası Norveç’e saldırdı ve Fransa ile İngiltere’nin askeri yardımına rağmen iki ay içinde bu ülkeyi işgal etti. Norveç, 1945 yılına kadar Alman işgali altında kaldı. Norveç Kralı ve Hükümeti işgal döneminde İngiltere’de faaliyet gösterdi. Ülkenin işgali 8 Mayısta Almanların çekilmek zorunda kalmasıyla son buldu. Sürgüne gönderilmiş olan Kral Haakon, ülkesine dönerek tekrar Norveç birliğini sağladı. İkinci Dünya Savaş sonrasında ABD'nin sağladığı Marshall Planı çerçevesinde yaklaşık 350 milyon dolarlık yardım alması ekonomik açıdan Norveç'i rahatlattı. Batı ve Doğu arasında stratejik bir mevkide yer alması ve Sovyet tehdidi nedeniyle 4 Nisan 1949'da NATO'ya katıldı. Norveç halkı 1972 ve 1994 yıllarında düzenlenen referandumlar sonucu iki kez tercihini AB dışında kalma yönünde kullandı.